دختر امام حسن مجتبى عليه السلام است . آن حضرت از سال 95 تا 114 هجرى رهبرى و امامت شيعيان را برعهده داشت ؛ امامتى كه مصادف با خلفاى مروانى ؛ وليد بن عبدالملك ، سليمان بن عبدالملك ، عمر بن عبدالعزيز و هشام بن عبدالملك بود . امام باقر عليه السلام به خاطر فضل و دانش بىكرانش ملقب به باقر شد ؛ يعنى مردى كه شكافنده مىباشد و ژرفاى علم را دريافته و بررسى مىكند . « 1 » اما ابن‌خلكان معتقد است كه اين نام امام عليه السلام به‌خاطر جمع‌آورى دانش بىكران و علوم فراوان اوست . « 2 » دوران امامت ايشان با ادامه فشارهاى خلفاى بنىاميه و حكّام آنها و از سوى ديگر با شكل‌گيرى قيام‌ها و جريان‌هاى مخالف سياسى ، فقهى و كلامى در بين مسلمانان همراه بود . به دليل سخت‌گيرىها و استبداد خشن و همچنين حساسيت دستگاه فكرى و حكومتى به جريان امامت و شيعه ، امام عليه السلام همانند پدرشان بر شيوه تقيه پاى فشرد . گرچه اين خطمشى مبارزاتى سبب گرديد كه برخى از شيعيان شكيبايى را از كف دهند و پاره‌اى از آنها نيز به دليل تكثير جريان دچار ترديد گردند ، امام عليه السلام با درك درست از وضعيت جامعه و توانمندى شيعيان تنها راه نجات و استمرار جريان امامت و شيعه را در اين سياست راهبردى مىدانست . تحليل امام عليه السلام از پيشينه و وضعيت جريان شيعه ، كاملًا گوياى انتخاب هوشمندانه اين شيوه است : ما اهل‌بيت ، از ستم قريش و صف‌بندى آنان در مقابلمان چه كشيديم ! و شيعيان و دوستان ما از مردم چه كشيدند ! رسول خدا پيش از رحلت اعلام كرد : « ما به مردم از خودشان اولىتريم » ، اما قريش با كمك يكديگر اين امر را از محورش خارج كردند . آنان براى رسيدن به حكومت ، به « حق و اولويت ما به حكومت » استدلال كردند و حق ما را از ما گرفتند . آنگاه حكومت در ميان قريش دست به دست شد ، تا اينكه دوباره به ما اهل‌بيت بازگشت ، ولى مردم بيعت ما را شكستند و بر ضد ما جنگ برافروختند ؛ به‌گونه‌اى كه اميرالمؤمنين عليه السلام تا هنگامى كه به درجه والاى شهادت رسيد ، در فراز و نشيب روزگار قرار گرفت . سپس با فرزندش امام حسين عليه السلام بيعت گرديد و وعده وفادارى به او داده شد ، اما به دو نيز خيانت ورزيدند و پس از آن ، ما پيوسته مورد قهر و ستم قرار گرفتيم و از شهر و خانه خود رانده و از حقوقمان محروم شديم و مورد قتل و تهديد قرار

--> ( 1 ) . ابن‌واضح احمد بن ابىيعقوب ، تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 320 . ( 2 ) . بنگريد به : ابوالعباس محمد بن ابوبكر ( ابن خلّكان ) ، وفيات الاعيان و أنباء أبنا الزمان ، تحقيق احسان عباس ، ج 8 ؛ اسد حيدر ، الإمام الصادق و المذاهب الاربعة ، ج 2 ، ص 439 و 440 .